Dzień 26 kwietnia już od 2000 roku obchodzony jest jako Światowy Dzień Własności Intelektualnej. Idea tego święta to przede wszystkim popularyzacja wiedzy oraz znaczenia w dzisiejszym świecie szeroko rozumianej własności intelektualnej: znaków towarowych, patentów, wzorów przemysłowych czy praw autorskich.

Tegoroczne hasło Światowego Dnia Własności Intelektualnej nie powinno nikogo dziwić: Powering change: Women in innovation and creativity (tłum. aut. Napędzająca zmiana: Kobiety – innowacyjność i kreatywność). Wpisuje się w nurt ruchów społecznych szczególnie aktywnych w obecnym i minionym roku, których celem jest przede wszystkim zapewnienie gwarancji równości płci, oraz pokazanie ważnej roli kobiet w dziedzinach takich jak innowacja czy nowe technologie. Myśl przewodnia Światowego Dnia Własności Intelektualnej w tym roku ma za zadanie pokazać jak system ochrony własności intelektualnej może wspierać w szczególności, aczkolwiek nie tylko, kobiety.

Sam Dyrektor Generalny Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) Francis Gurry w wiadomości wystosowanej z okazji Światowego Dnia Własności Intelektualnej przytacza statystyki według których udział kobiet w dziedzinach technologii i innowacji jest ciągle poniżej średniej. Gurry wskazuje, iż w roku 1995 jedynie 17% wszystkich zgłoszeń patentowych zgłaszanych na podstawie Układu o współpracy patentowej (PCT) zawierało wśród wynalazców kobiety. Obecnie liczba ta niewątpliwie wzrasta i dziś prawie jedna trzecia ze wszystkich zgłoszeń patentowych wśród twórców wynalazku wymienia przynajmniej jedną kobietę jako wynalazcę.

Co o kobietach mówią statystyki?

Czy w ogóle możemy mówić o czymś takim jak problem braku obecności kobiet w świecie własności intelektualnej? Bardzo ciężko jest ocenić skalę obecności kobiet z uwagi na proces ubiegana się o prawa wyłączne. Najbardziej miarodajne wydają się być statystyki pokazujące liczbę kobiet-wynalazców dokonujących zgłoszeń patentowych oraz uzyskujących patenty. Badania dotyczące uczestnictwa kobiet w zgłoszeniach patentowych zostały wykonane zarówno przez WIPO, Europejski Urząd Patentowy (EPO), jak również przez nasz rodzimy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP).

W roku 2016 WIPO stworzyła kompleksowy raport pt. Identifying the gender of PCT inventors, który skupił się na analizie płci wynalazców składających międzynarodowe zgłoszenia patentowe w ramach procedury PCT. Ogólnym wnioskiem płynącym z tego raportu było, iż istnieje znaczna nierówność pomiędzy zgłoszeniami dokonywanymi przez mężczyzn oraz kobiety, jednakże udział kobiet ciągle rośnie. Raport porusza wiele ciekawych kwestii związanych z obecnością kobiet w zgłoszeniach w ramach procedury międzynarodowej, a poniżej zaprezentuję kilka z nich.

Źródło: http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/wipo_pub_econstat_wp_33.pdf  s. 8

 

Powyższe wykresy prezentują ciągle rosnącą liczbę kobiet – wynalazców, które ubiegają się o ochronę ich wynalazków w procedurze międzynarodowej. Pierwszy wykres prezentuje w ogólności liczbę kobiet uczestniczących w zgłoszeniach patentowych w ramach procedury PCT, natomiast kolejny liczbę zgłoszeń patentowych, gdzie kobiety były jednym z twórców (kolor bordowy) oraz były jedyny zgłaszającym (kolor niebieski).

Warto zwrócić szczególną uwagę na drugi wykres, na oś pokazującą liczbę kobiet, które jako samodzielny wynalazca dokonały zgłoszenia w ramach procedury PCT. Choć od 1995 roku liczba ta wzrosła o 2 punkty procentowe, jest to ciągle zatrważająco mało: 4,3% wszystkich zgłoszeń.

Z powyższego raportu wynika również, że Polska jest jednym z krajów, gdzie kobiety składają stosunkowo dużo zgłoszeń patentowych. Świadczą o tym między innymi następujące dane przedstawiane przez WIPO:

Źródło: http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/wipo_pub_econstat_wp_33.pdf  s. 9

Polska zajmuje 5 miejsce jeśli chodzi o liczbę zgłoszeń patentowych, gdzie wynalazcą jest przynajmniej jedna kobieta, a tym samym znajdujemy się powyżej średniej. Powyższy wykres jest też ciekawy z uwagi na fakt, iż kraje takie jak Chiny oraz Korea Południowa wskazują na zdecydowanie wyższy udział kobiet w zgłoszeniach patentowych, który wynosi 50% (w Korei Południowej wskaźnik ten był prawie tak samo wysoki już w latach 1995-1999).

Jeśli zaś chodzi o zgłoszenia dokonywane przed Europejskim Urzędem Patentowym (EPO) to ze statystyk opublikowanych w roku 2005 wynika, iż zgłoszeń patentowych, w których jednym z wynalazców była kobieta było 18,4 %, natomiast w roku 2014 ta liczba wzrosła do 22,4%.

Zródło: http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/wipo_pub_941_2017.pdf s.69

 

Nasz rodzimy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP) również prowadził podobne statystyki, na podstawie których opublikowany został raport Innowacyjność Polek w latach 2011-2015, który obejmuje zgłoszenia oraz udzielone krajowe patenty i prawa ochronne na wzory użytkowe w latach 2011-2015.  Raport dzieli dane na podmioty uprawnione, udzielone prawa według dziedzin techniki, jak również wymienia najaktywniejsze twórczynie oraz podmiotu na rzecz, których najczęściej tworzyły.

  

 

Źródło: https://uprp.pl/uprp/_gAllery/82/55/82557/Infografika_-_kobiety.jpeg

Z powyższych danych wynika, iż kobiety partycypują w 20,3% dokonywanych zgłoszeń oraz udzielono im praw wyłącznych w 19,3 % decyzji.

W jakich dziedzinach kobiet jest najwięcej (co nie znaczy, że więcej niż mężczyzn)?

Słowa Dyrektora WIPO o liczbie kobiet dokonujących zgłoszeń potwierdzają również statystki, które wskazują, iż w około 29% zgłoszeń dokonywanych w ramach PCT partycypują kobiety. Najczęściej są to dziedziny związane z biotechnologią (58% w 2015), farmacją (55%), chemią organiczną (54%), chemią spożywczą (51%). Najmniejsza repreentacja kobiet jest w dziedzinie elementów mechanicznych (11%), transporcie (13%) czy narzędziach maszynowych (14%) oraz silnikach (15%).

Źródło: http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/wipo_pub_econstat_wp_33.pdf

UPRP potwierdza te dane w jednym z grafów znajdujących się w raporcie Innowacyjności Polek:

Źródło: https://uprp.pl/uprp/_gAllery/82/55/82557/Infografika_-_kobiety.jpeg

 

Wnioski

Wracając jeszcze do raportu WIPO, analitycy w WIPO pokusili się o przygotowanie wykresu, który pokaże kiedy osiągniemy równowagę płciową pomiędzy zgłaszającymi. Wnioski jakie płyną z tych danych moim zdaniem nie są zadowalające.

Źródło: http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/wipo_pub_econstat_wp_33.pdf  s. 21

Według analityków WIPO równowaga pomiędzy zgłaszającymi będzie możliwa do osiągnięcia dopiero w 2080 roku.

Nie można jednak zapominać, że pomimo znacznej dokładności powyższych danych, w dalszym ciągu nie oddają one całościowego wkładu kobiet w dziedzinę własności intelektualnej. Jak już zostało wspomniane z powodu sposobu dokonywanych rejestracji lub braku rejestracji ciężko jest wykazać jaki jest rzeczywisty wkład kobiet w pozostałych dziedzinach własności intelektualnej takich jak: znaki towarowe, wzory przemysłowe, wzory użytkowe czy prawa autorskie.

W kontekście powyższych danych warto sobie zadać pytanie czy pomiędzy liczbą kobiet oraz mężczyzn dokonujących zgłoszeń patentowych, czy szerzej uczestnictwa w dziedzinie własności intelektualnej jest po pierwsze możliwa do osiągnięcia, a po drugie czy jest ona konieczna do prawidłowego rozwoju gospodarki?

Najnowsze komentarze

Zostaw komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *